O psima

Za potpunije znanje o postanku pasa, potrebno je upoznati po­divljale i poludivlje živuće vrste pasa.

Dingo je podivljali domaći pas koji je pripitomljen prije 10.000 godina i koji je zajedno sa tadaš­njim doseljenicima otišao u Australiju. Od tada dingo živi slo­bodno, počeo se razmnožavati u prirodi i čovjek ne može dokučiti njegovo razmnožavanje. Ti psi imaju i mnoge sličnosti sa do­maćim psom, imaju sabljast rep, svijetle kandže, svjetlu pjegu na prsima. Dingo psi u Novoj Gvineji imaju savijen rep. Možemo reći da su po ponašanju stabilniji od domaćeg psa. Dingo ima važnu ulogu među rođacima domaćeg psa. Toliko je pogodan za proma­tranje da si stručnjaci ne mogu poželjeti bolji uzorak istraživanja. U blizini Frankfurta zajedno s kosturom goveda iskopana je pseća lubanja - to je domaći pas od prije 9.000 godina. Po obliku lubanje i po zubima svrstan je u vrstu dingo psa. Australski dingo psi imaju sklo­nost za suživot sa: čovjekom. Ne­ki mladunci su bili pripitomljeni i koristili su ih u lovu, iako kasnije te udomaćene životinje uglavnom podivljaju, love glodavce i žive samostalno.

Paria psi su psi o kojima znamo veoma malo. Detaljnije ih je opi­sao Erik Zimen u svojoj opsežnoj knjizi "Psi" (Die Hunde). To su podivljali psi, potomci starih vrsta pasa ili možda psi u početnom stupnju pripitomljavanja ... Sigur­no je jedino da to nisu orijentalni psi lutalice, kao što ih dan danas opisuju različiti pisci. Rašireni su od Orijenta preko Balkana sve do Japana. Menzi je tvrdio da se radi o psima iz kojih proizlaze od­ređene pasmine - pastirski psi i djelomično hrtovima slični psi. Za jednu od tih pasmina napisan je i standard. U knjizi je taj pas na imenovan kao kanaanski pas. Ime je dobio po prvobitnim stanovnicima Izraela. Slične poludivlje pse nalazimo u blizini beduinskih tabora. Ljudi ih ponekad pokušavaju udomaćiti, ali psi više vole da ih ostave na miru. Parija pse možemo vidjeti za vrijeme posjete Egiptu (nalaze se u blizini piramida).

Šensi psi su skupina pasa u ra­noj dobi pripitomljavanja. Žive kod pigmejaca na Papui i kod stanovnika Nove Irske. Šensi pse ne uzgajaju, ne nadgledaju i ne nje­guju, već ih ponekad upotreblja­vaju za hranu. U skupinu šensi pasa pripada i špic koji živi na sjevernoj Sumatri i spada među preživjele sojeničke špiceve, čije ostatke su otkrili u švicarskim nalazištima. Razlikovati paria i šensi pse je veoma teško. Naj­jednostavnije će biti ako kažemo da su parija psi nekada bili pri­pitomljeni, a šensi psi su u razdoblju procesa pripitomljavanja. Možda je iz šensi pasa nastalo više vrsta domaćih pasa.